عضو هیئت علمی دانشگاه صنعتی شریف بر ضرورت تحول مهارتهای دانشگاهی، بازتعریف همکاری دانشگاه و صنعت و توجه به الزامات اجرایی و عملیاتی در بهکارگیری فناوریهای نوین تأکید کرد.
به گزارش روابط عمومی وارتباطات شرکت دانش بنیان کویرتایر، سجاد امینی، عضو هیئت علمی گروه برق دانشگاه صنعتی شریف، مشاورعالی مدیرعامل شرکت دانشبنیان کویرتایر و عضو کمیته هوشمندسازی شرکت توانیر در سومین کنفرانس ملی و اولین کنفرانس بینالمللی علم داده در کاربردهای مهندسی با ارائه مقاله ای با موضوع «از دانشگاه تا صنعت؛ تحولات هوش مصنوعی و الزامات بهرهگیری از آن» به بررسی تأثیر هوش مصنوعی بر آینده آموزش، پژوهش و فعالیتهای صنعتی پرداخت.
وی در ابتدای سخنان خود با اشاره به سرعت تحولات هوش مصنوعی، این فناوری را نقطه عطفی در شیوه انجام فعالیتهای علمی و حرفهای دانست و گفت: همانطور که ورود ماشینحساب، شیوه محاسبات و تقسیم کار میان انسان و ابزار را تغییر داد، هوش مصنوعی نیز در حال دگرگون کردن نحوه تعریف مسائل، انجام کارها و ارزیابی نتایج است.
عضو هیئت علمی دانشگاه صنعتی شریف با اشاره به ظهور رویکردهایی مانند «وایبکدینگ» (Vibe Coding)، «وایبریسرچ» (Vibe Research) و اتوماسیون مبتنی بر زبان طبیعی توضیح داد: در این رویکردها، افراد بهجای آنکه تمام جزئیات فنی و کدنویسی را شخصاً انجام دهند، نیازها، اهداف و محدودیتهای خود را با زبان طبیعی بیان میکنند و ابزارهای هوش مصنوعی بخش قابلتوجهی از مراحل اجرایی را بر عهده میگیرند. در چنین شرایطی، مهارت اصلی افراد از اجرای جزئیات به سمت صورتبندی صحیح مسئله، طراحی راهکار، هدایت ابزار و اعتبارسنجی خروجیها تغییر میکند.
امینی با تأکید بر ضرورت بازنگری در نظام آموزشی دانشگاهها، پنج محور را از مهمترین تغییرات مهارتی موردنیاز برشمرد و افزود: حرکت از اجرای جزئیات به سمت صورتبندی مسئله، تغییر رویکرد از کار مستقیم با ابزار به هدایت ابزار، جایگزینی بازبینی صرف با اعتبارسنجی خروجیهای هوش مصنوعی، حرکت از حفاظت منفرد فایلها به مدیریت جریان اطلاعات و در نهایت، تغییر نقش انسان از تولیدکننده مستقیم نتایج به ارزیاب و قضاوتکننده خروجیها، از جمله ضرورتهای این تحول است.
مشاورعالی مدیرعامل شرکت دانشبنیان کویرتایر در ادامه با اشاره به اهمیت ارتباط مؤثر دانشگاه و صنعت اظهار کرد: ارزش علمی یک پروژه بهتنهایی برای موفقیت آن در صنعت کافی نیست. هر فعالیت فناورانه باید همزمان از دو منظر ارزش علمی و ارزش کسبوکاری بررسی شود. راهکارهایی که از نظر دانشگاهی جذاب هستند، لزوماً قابلیت اجرا و ایجاد ارزش در محیط صنعتی را ندارند و برای تبدیل یک ایده علمی به راهکاری صنعتی، باید محدودیتها و نیازهای واقعی صنعت نیز از ابتدا در طراحی پروژه لحاظ شوند.
وی با تشریح یک نمونه از فعالیتهای انجامشده در شرکت دانشبنیان کویر تایر، به مسئله بهینهسازی محل تقاطع و همپوشانی اجزای تایر و تأثیر آن بر ویژگیهای مکانیکی و عملکرد محصول اشاره کرد و گفت: برخی مسائل در خط تولید، در ظاهر یک مسئله پیچیده و تخصصی هستند، اما صورتبندی علمی آنها میتواند زمینه طراحی راهکارهای فناورانه را فراهم کند. با این حال، حل علمی مسئله تنها بخشی از مسیر است و برای استقرار راهکار در صنعت، الزامات عملیاتی متعددی باید برآورده شود.
امینی افزود: در یک پروژه صنعتی، راهکار پیشنهادی علاوه بر صحت علمی و فنی، باید قابلیت اطمینان داشته باشد، زمان انجام عملیات تولید را افزایش ندهد، در زمان مناسب پاسخگو باشد، با محدودیتهای تجهیزات و اپراتورها سازگار شود و هیچگونه اختلالی در فرآیند تولید ایجاد نکند. همچنین، لازم است معیارهای پذیرش و آزمونهای عملیاتی مشخصی برای ارزیابی عملکرد راهکار طراحی شود.
عضو کمیته هوشمندسازی شرکت توانیر با تأکید بر اینکه فاصله میان یک الگوریتم موفق دانشگاهی و یک راهکار قابل استفاده در کارخانه میتواند قابلتوجه باشد، خاطرنشان کرد: مسئله صنعتی دو بُعد دارد؛ یک بُعد، حل علمی و فنی مسئله و بُعد دیگر، انطباق راهکار با شرایط واقعی بهرهبرداری است. بنابراین، نمیتوان صرفاً با ارائه یک الگوریتم یا نتیجه آزمایشگاهی، ادعا کرد که مسئله صنعت حل شده است.
امینی همچنین هوش مصنوعی را فرصتی مهم برای ارتقای بهرهوری و توسعه همکاریهای فناورانه دانست، اما تصریح کرد: برخلاف تصور رایج، هوش مصنوعی الزاماً دانشگاه و صنعت را به یکدیگر نزدیکتر نمیکند؛ بلکه پیچیدگیهای همکاری میان این دو حوزه را افزایش میدهد. برای بهرهبرداری مؤثر از ظرفیتهای این فناوری، باید نیازهای صنعت بهدرستی شناسایی و تصویر دقیقی از الزامات علمی و اجرایی پروژهها ترسیم شود.
وی در بخش دیگری از سخنان خود، بهروزرسانی سرفصلهای درسی و توسعه مهارتهای مرتبط با هوش مصنوعی را از مهمترین اقدامات موردنیاز دانشگاهها عنوان کرد و گفت: دانشگاهها باید دانشجویانی تربیت کنند که علاوه بر توانایی استفاده از ابزارهای هوش مصنوعی، قدرت تعریف مسئله، تفکر انتقادی، ارزیابی نتایج، تشخیص خطا و شناخت محدودیتهای فنی و امنیتی این ابزارها را داشته باشند.
عضو هیئت علمی دانشگاه صنعتی شریف ، به رسمیت شناختن همزمان ارزش علمی و ارزش کسبوکاری پروژهها و برگزاری جلسات مشترک میان دانشگاهیان و فعالان صنعت را از الزامات آزادسازی ظرفیتهای هوش مصنوعی دانست و تأکید کرد: شناخت محدودیتها و اقتضائات محیط صنعتی از سوی دانشگاهیان و آشنایی صنعت با ظرفیتهای علمی و فناورانه دانشگاهها، میتواند زمینهساز شکلگیری پروژههای مشترک اثربخش و تبدیل دستاوردهای پژوهشی به راهکارهای عملیاتی شود.
حضور و طرح دیدگاههای تخصصی در این کنفرانس، فرصتی برای تبیین نقش هوش مصنوعی و علم داده در آینده صنایع کشور و تأکید بر ضرورت توسعه تعاملات هدفمند میان دانشگاه و صنعت بود؛ رویکردی که میتواند در مسیر هوشمندسازی فرآیندهای تولیدی، ارتقای کیفیت محصولات و افزایش بهرهوری در صنعت تایر نیز نقشآفرین باشد.



